Jaka grupa niepełnosprawności kryje się za symbolem 05-R?

Symbol 05-R to jeden z najczęściej stosowanych symboli w orzecznictwie niepełnosprawności w Polsce, który wskazuje na niepełnosprawność związaną z dysfunkcją narządu ruchu. Poznanie znaczenia tego symbolu oraz wynikających z niego uprawnień i mechanizmów działania orzeczenia jest istotne zarówno dla osób zainteresowanych uzyskaniem wsparcia, jak i dla ich rodzin oraz pracodawców.

Co oznacza symbol 05-R?

Symbol 05-R przypisywany jest osobom, u których rozpoznano niepełnosprawność związaną z upośledzeniem narządu ruchu[1][2][3][4]. Symbol ten wskazuje, że podstawową przyczyną niepełnosprawności są schorzenia lub urazy prowadzące do znacznie ograniczonej sprawności ruchowej. Obejmuje to m.in. wady wrodzone i rozwojowe narządu ruchu, układowe choroby tkanki łącznej, zwyrodnienia stawów, amputacje, porażenia oraz urazy kręgosłupa[2][4]. Do grupy tej zalicza się również mózgowe porażenie dziecięce.

Obecność symbolu 05-R w orzeczeniu ma kluczowe znaczenie dla określenia przyczyn niepełnosprawności oraz uzyskania określonych świadczeń i uprawnień prawnych[4].

Jakie schorzenia obejmuje symbol 05-R?

Orzeczenie zawierające symbol 05-R obejmuje głównie najczęściej występujące schorzenia narządu ruchu takie jak: mózgowe porażenie dziecięce (MPD), amputacje kończyn, zwyrodnienia stawów biodrowych i kolanowych czy złamania kręgosłupa skutkujące niedowładem[4]. Poza tym uwzględnia także inne wady rozwojowe układu ruchu oraz nabyte urazy powodujące długotrwałe lub stałe ograniczenie sprawności ruchowej.

Wszystkie wymienione dysfunkcje prowadzą do ograniczeń w wykonywaniu czynności życiowych oraz trudności w funkcjonowaniu społecznym, co stanowi podstawę do wydania orzeczenia o niepełnosprawności[3].

Stopnie niepełnosprawności a zakres uprawnień

Orzeczenie z symbolem 05-R występuje w połączeniu z jednym z trzech stopni niepełnosprawności: lekkim, umiarkowanym lub znacznym[5][7]. Na tej podstawie określane są uprawnienia oraz zakres wsparcia dla osoby niepełnosprawnej:

• Lekki stopień: oznacza istotne, ale możliwe do kompensowania za pomocą sprzętu ortopedycznego obniżenie zdolności do pracy[5][7].
• Umiarkowany stopień: wskazuje na częściową lub czasową niezdolność do samodzielnej pracy, konieczność korzystania z pomocy lub pracy w warunkach chronionych.
• Znaczny stopień: to prawie całkowita niezdolność do samodzielnego funkcjonowania i konieczność stałej opieki innych osób[5].

Im wyższy stopień niepełnosprawności, tym szerszy zakres przysługujących świadczeń i ulg zarówno w pracy, jak i w życiu codziennym[7].

Jak uzyskać orzeczenie z symbolem 05-R?

Uzyskanie orzeczenia rozpoczyna się od złożenia wniosku do odpowiedniej instytucji – ZUS, PFRON lub ośrodka pomocy społecznej. Rozpatrzenie sprawy trwa do 30 dni. W przypadku decyzji negatywnej istnieje prawo do odwołania w ciągu 14 dni[1]. Orzeczenie może obejmować do trzech symboli, z których 05-R zawsze będzie oznaczać podstawową lub współwystępującą dysfunkcję narządu ruchu.

Stopień oraz przyczyna niepełnosprawności mają bezpośredni wpływ na możliwości uzyskania świadczeń i skorzystania z dedykowanych programów wsparcia[6].

Co daje symbol 05-R? Uprawnienia i świadczenia

Orzeczenie z symbolem 05-R otwiera dostęp do szerokiego katalogu świadczeń i ulg. Obejmuje to zasiłki, ulgi podatkowe, dofinansowanie do zakupu sprzętu ortopedycznego i rehabilitacji oraz szczególne uprawnienia w zatrudnieniu i transporcie[1][4]. Osoby z tym symbolem mogą korzystać m.in. z prawa do dodatkowych przerw w pracy, ulg komunikacyjnych oraz możliwości uzyskania legitymacji parkingowej.

Zakres dostępnych form wsparcia zależy wprost od stopnia niepełnosprawności i rodzaju potwierdzonych dolegliwości ruchowych[5]. Dzięki temu system orzeczniczy umożliwia realne dostosowanie zakresu pomocy do rzeczywistych potrzeb danej osoby.

Podsumowanie: kto należy do grupy 05-R?

Grupa niepełnosprawności oznaczona symbolem 05-R obejmuje osoby, u których stwierdzono upośledzenie sprawności narządu ruchu na tle wrodzonym, rozwojowym lub nabytym. Zaliczają się do niej zarówno osoby z przewlekłymi chorobami mięśni i stawów, jak i te z następstwami urazów czy innymi schorzeniami ograniczającymi mobilność[2][4]. Orzeczenie upoważnia do korzystania z szerokiej gamy praw i świadczeń określonych przez prawo polskie.

Ostatecznie grupa 05-R stanowi jeden z podstawowych filarów orzecznictwa o niepełnosprawności oraz systemu wsparcia dla osób dotkniętych różnego rodzaju dysfunkcjami ruchowymi.

Źródła:

1. https://psycholog-dla-ozn.pl/symbol-przyczyny-niepelnosprawnosci-05-r-pelna-lista-swiadczen-i-uprawnien
2. https://archiwum.niepelnosprawni.pl/ledge/x/731595
3. https://www.gopslubawa.4bip.pl/index.php?idg=9&id=83&x=25
4. https://www.infor.pl/twoje-pieniadze/swiadczenia/7009306,orzeczenieniepelnosprawnoscsymboleulgi2025.html
5. https://poradnikprzedsiebiorcy.pl/-choroby-uprawniajace-do-orzeczenia-niepelnosprawnosci
6. https://miesnie.szczecin.pl/aktualnosci/190-rodzaje-orzeczen-o-niepelnosprawnosci
7. https://www.seni24.pl/poradnik/Wpis/438-stopnie-niepelnosprawnosci-lekki-umiarkowany-i-znaczny