Jak wygląda leczenie depresji w polskich placówkach medycznych?

Leczenie depresji w polskich placówkach medycznych realizowane jest przede wszystkim poprzez farmakoterapię, psychoterapię oraz – w przypadku ciężkich epizodów – hospitalizację psychiatryczną. Kluczowym wyzwaniem pozostaje rosnąca liczba pacjentów i niska dostępność świadczeń, a także ograniczenia w leczeniu depresji lekoopornej [1][2][3]. Procesy terapeutyczne są stopniowane i dopasowywane do indywidualnego obrazu choroby, zgodnie z najnowszymi trendami i wytycznymi.

Skala problemu i dostępność leczenia

Według danych z 2024 r. z depresją zmaga się w Polsce od 1 do 4 milionów osób. Jednak zaledwie około 25% z nich rzeczywiście korzysta z profesjonalnej pomocy medycznej [1][3][4]. Wskaźnik leczenia jest zbyt niski, by skutecznie ograniczyć skutki zdrowotne i społeczne tej choroby.

Świadczenia psychiatryczne NFZ obejmują opiekę ambulatoryjną, hospitalizacje oraz refundowane leki przeciwdepresyjne. Najnowsze statystyki wskazują, że w 2024 r. terapeutycznie objęto 1,285 mln osób, z czego aż 1884,1 tys. pacjentów przyjmowało refundowane leki, co stanowi wzrost o 97% od 2013 r. [1]. Świadczenia dla osób z epizodem depresyjnym (F32) były realizowane u około 109 tys. pacjentów w 2023 r. [10].

Dostęp do lekarza psychiatry pozostaje ograniczony. Średnio na jednego psychiatrę przypada 6,5 tys. dorosłych, a na psychoterapeutę – 2,2 tys. osób [6]. Istnieje także problem nierównomiernego rozmieszczenia ośrodków programu lekowego dla depresji lekoopornej.

Główne metody leczenia depresji

Leczenie w Polsce opiera się na trzech fundamentalnych filarach: farmakoterapii, psychoterapii i hospitalizacji. Farmakoterapia jest najczęściej stosowana i obejmuje leki przeciwdepresyjne, które łagodzą objawy biologiczne, takie jak bezsenność czy brak energii [4][7]. Połączenie leków z psychoterapią to obecnie złoty standard w terapii depresji, potwierdzony zarówno w krajowych, jak i międzynarodowych wytycznych [7].

W ciężkich, zagrażających życiu przypadkach, rekomendowana jest hospitalizacja psychiatryczna [3][6]. Wyspecjalizowane oddziały oferują nie tylko leki i psychoterapię, ale też zaawansowane metody leczenia takie jak elektrowstrząsy, przezczaszkowa stymulacja mózgu, esketamina donosowa oraz ketamina dożylna [3][7]. Nowością jest stosowanie innowacyjnych leków, takich jak liafenzyna, wykazująca skuteczność zwłaszcza u pacjentów lekoopornych w badaniach klinicznych [8].

Proces leczenia i skuteczność poszczególnych etapów

Prawidłowa diagnoza pozwala na skuteczne leczenie około 70–75% pacjentów za pomocą klasycznych leków przeciwdepresyjnych [3][7]. Etapowe prowadzenie terapii polega na stosowaniu początkowego leku, który przynosi remisję u 33% osób. Zmiana dawkowania, wprowadzenie innego leku lub połączenia z psychoterapią zwiększa szansę na remisję do około 70% [2][7].

W przypadkach depresji lekoopornej – stanowiącej około 30% wszystkich zachorowań – stosuje się wysoce sformalizowane programy lekowe NFZ, nowoczesne farmaceutyki, a także innowacyjne terapie biologiczne [2][8]. Jednakże udział pacjentów w tych programach wciąż jest niski (ok. 300 osób z planowanych 1000 po ponad roku funkcjonowania programu), głównie z powodu restrykcyjnych kryteriów i niskiej świadomości lekarzy [2].

Koszty systemowe i nowe kierunki terapeutyczne

W 2024 r. łączne koszty NFZ związane z leczeniem depresji wyniosły 464 mln zł, z czego: 290,2 mln zł przeznaczono na leki refundowane, 270,2 mln zł na hospitalizacje psychiatryczne, a 212,7 mln zł na świadczenia związane z leczeniem depresji [1]. Hospitalizacje odpowiadają za około 60% całkowitych kosztów terapii. Istotnym trendem jest także wzrost przepisywania leków przeciwdepresyjnych osobom poniżej 18 roku życia [4].

Dzięki kampaniom społecznym – takim jak „Twarze Depresji” – oraz upowszechnieniu informacji o skutecznych metodach terapii, rośnie świadomość społeczna i liczba zgłaszających się po pomoc [1][3]. Już od 2026 r. mają zacząć obowiązywać nowe zasady leczenia oparte na aktualnych badaniach, stopniowo odchodzące od niektórych starszych schematów terapeutycznych [7].

Ograniczenia w leczeniu i perspektywy rozwoju

Skuteczność terapii w polskich placówkach opiera się na wczesnej i prawidłowej diagnozie oraz ścisłym przestrzeganiu etapów leczenia. Wyzwania stanowią jednak restrykcyjne kwalifikacje do programów lekowych, ograniczona wiedza lekarzy o nowych możliwościach terapeutycznych oraz nierówny dostęp do nowoczesnych metod leczenia w różnych regionach kraju [2][3]. Dodatkowo, skuteczność terapii zależy często od właściwego rozpoznania współistniejących chorób somatycznych [1].

Dynamiczny wzrost liczby osób cierpiących na depresję wskazuje na pilną potrzebę zwiększenia dostępności psychiatrów i psychoterapeutów, lepszego rozmieszczenia ośrodków oraz uproszczenia kryteriów kwalifikacyjnych do udziału w innowacyjnych programach lekowych [2][3][6]. Rozwijające się metody i leki, a także zmiany legislacyjne dają szansę na poprawę sytuacji pacjentów w najbliższych latach.

Podsumowanie

Leczenie depresji w polskich placówkach medycznych realizowane jest głównie poprzez farmakoterapię, psychoterapię oraz hospitalizację w przypadkach ciężkich. Efektywność terapii zależna jest od etapowego prowadzenia procesu leczenia, dostępności specjalistów, nowoczesnych leków i świadomości pacjentów oraz lekarzy. Wyzwania systemowe obejmują rosnącą liczbę pacjentów, wysokie koszty oraz ograniczony i nierówny dostęp do nowoczesnych świadczeń, co wymaga kolejnych zmian organizacyjnych i legislacyjnych [1][2][3][7].

Źródła:

1. https://www.rp.pl/zdrowie/art43649041-rosna-systemowe-koszty-leczenia-depresji-nfz-pokazalo-statystyki
2. https://www.bankier.pl/wiadomosc/Psychiatra-Az-30-proc-osob-z-depresja-ma-lekooporna-postac-choroby-8879198.html
3. https://www.medonet.pl/choroby-od-a-do-z/choroby-i-zaburzenia-psychiczne,depresja-dotyka-juz-blisko-4-mln-polakow–konsultant-krajowy–niepokoi-mnie-jedna-rzecz,artykul,74135122.html
4. https://zdrowie.um.warszawa.pl/-/ogolnopolski-dzien-walki-z-depresja-2024
5. https://galileomedical.pl/zdrowie-psychiczne/depresja-w-polsce/
6. https://pokonajlek.pl/zdrowie-psychiczne-polakow/
7. https://serwisy.gazetaprawna.pl/zdrowie/artykuly/10575745,leki-na-depresje-badanie-2025.html
8. https://gazetalekarska.pl/nowy-lek-szansa-dla-chorych-na-depresje/
9. https://ezdrowie.gov.pl/portal/home/zdrowe-dane/raporty/nfz-o-zdrowiu-depresja
10. https://www.wellbeing-ideas.pl/blog/swiatowy-dzien-walki-z-depresja-2026/