Co oznacza nienormowany czas pracy i kogo dotyczy?

Nienormowany czas pracy to pojęcie odnoszące się do zadaniowego systemu czasu pracy, dedykowanego pracownikom wykonującym obowiązki, których nie da się objąć typowo rozumianą normą godzinową. W praktyce oznacza to odejście od sztywno ustalonych godzin pracy na rzecz rozliczania za zadania, przy jednoczesnym utrzymaniu kluczowych norm dotyczących czasu pracy. To rozwiązanie jest szczególnie popularne w branżach wymagających elastyczności lub kreatywności i obejmuje wyłącznie określone grupy pracowników, dla których organizacja lub miejsce wykonywania pracy utrudniają klasyczną ewidencję godzin pracy [1][2][3][4].

Definicja nienormowanego czasu pracy

System zadaniowy czasu pracy, powszechnie nazywany nienormowanym czasem pracy, regulowany jest przez art. 140 Kodeksu pracy. Pracownik w tym systemie nie ma określonych godzin rozpoczęcia i zakończenia pracy, lecz wykonuje powierzone zadania w normach wyznaczonych przez przepisy. Obejmuje to 8 godzin na dobę oraz przeciętnie 40 godzin tygodniowo w pięciodniowym tygodniu pracy, z okresem rozliczeniowym trwającym maksymalnie do czterech miesięcy [1][2][3][4].

W praktyce liczba godzin nie jest ewidencjonowana, natomiast przedmiotem rozliczenia jest wykonanie konkretnych zadań w ustalonym czasie. Taki tryb pracy może być zastosowany tylko wtedy, gdy wynika to z rodzaju pracy, sposobu jej organizacji lub miejsca wykonywania obowiązków. Zadaniowy system wymaga uzasadnienia od pracodawcy i nie jest przeznaczony dla wszystkich zatrudnionych [1][3][5].

Kogo dotyczy nienormowany czas pracy?

Nienormowany czas pracy dotyczy przede wszystkim pracowników wykonujących zadania, których nie można objąć klasyczną ewidencją godzinową. Do tej grupy należą najczęściej osoby zatrudnione w sektorach IT oraz zawodach kreatywnych, gdzie zakres powierzanych zadań oraz sposób ich realizacji trudno ująć w sztywno określonych ramach czasowych. System ten ma także zastosowanie w sytuacjach, gdy charakter pracy wymusza samodzielne dysponowanie czasem lub uniemożliwia prowadzenie tradycyjnej ewidencji [1][3][4][5][6].

Wprowadzenie nienormowanego czasu pracy wymaga obiektywnego uzasadnienia związanego z organizacją, miejscem lub typem pracy. O zastosowaniu systemu zadaniowego decyduje pracodawca, jednak zawsze w porozumieniu z pracownikiem. Do najważniejszych elementów procesu należą: określenie zadań oraz szacowanego czasu na ich realizację, ewidencja wyłącznie nieobecności, urlopów i delegacji, a nie godzin pracy. Jest to mechanizm przeznaczony dla szczególnych stanowisk, gdzie liczy się efekt, a nie przepracowany czas [1][5][6].

Kluczowe zasady i ograniczenia systemu zadaniowego

Pomimo braku sztywnej ewidencji godzin pracy, nienormowany czas pracy podlega tym samym normom co inne systemy. Pracownik ma prawo do 11 godzin nieprzerwanego odpoczynku dobowego oraz 35 godzin odpoczynku tygodniowego. Po każdych 6 godzinach pracy przysługuje nieprzerwana przerwa 15-minutowa [3].

Istotne jest, że jako norma pozostaje maksymalnie 8 godzin pracy na dobę oraz średnio 40 godzin tygodniowo w okresie rozliczeniowym. Granicą pracy, nawet z nadgodzinami, jest 13 godzin na dobę oraz przeciętnie 48 godzin tygodniowo. Nadgodziny stają się płatne tylko wtedy, gdy ustalone zadania nie są możliwe do wykonania bez przekroczeń tych norm, a wątpliwości co do ich wykonalności rozstrzyga pracodawca, który powinien wykazać, że zakres obowiązków pozwalał na ich realizację w wyznaczonym czasie [2][3][5].

Proces wprowadzania i rozliczanie nienormowanego czasu pracy

Decyzja o wdrożeniu zadaniowego systemu czasu pracy opiera się na porozumieniu pracodawcy z pracownikiem i powinna być dokładnie udokumentowana. Kluczowe aspekty to określenie listy zadań oraz realnego czasu na ich wykonanie, zgodnie z normami Kodeksu pracy. W praktyce ewidencja obejmuje jedynie obecność lub nieobecność w pracy, udzielane urlopy i delegacje oraz inne sytuacje przewidziane prawem, nie rejestruje się natomiast godzin rozpoczynania i kończenia pracy [1][2][3][5].

Regulamin lub umowa zawierają konkretne zasady rozliczania zadań, odpowiedzialności dotyczące nadgodzin i trybu ewentualnych sporów o wykonalność powierzonych obowiązków. Prawidłowa dokumentacja tych ustaleń oraz rozliczeń zadań jest szczególnie istotna w kontekście kontroli Państwowej Inspekcji Pracy, która zwraca uwagę na prawidłowość wdrożenia i stosowania systemu zadaniowego [1][5].

Aktualne trendy i ochrona prawna pracownika

Popularność nienormowanego czasu pracy rośnie wraz z rozwojem branż opartych na elastyczności, zwłaszcza w sektorze IT czy w zawodach kreatywnych. W 2025 roku nie przewidziano istotnych zmian legislacyjnych dotyczących tego systemu, jednak zaleca się dokładną dokumentację ustaleń oraz zachowanie standardów bezpieczeństwa pracy i odpoczynku. Każda zmiana zasad dotyczących zadań powinna być uzgadniana z pracownikiem i odpowiednio potwierdzona [1][5].

Ochrona praw pracownika w zadaniowym systemie czasu pracy sprowadza się do zachowania minimalnych norm odpoczynku, ograniczeń w zakresie możliwych nadgodzin (do 150 godzin rocznie), a także respektowania przepisów dotyczących ewidencji czasu pracy choćby w ograniczonym zakresie – zwłaszcza urlopów i nieobecności [5].

Podsumowanie

Nienormowany czas pracy, odpowiadający zadaniowemu systemowi czasu pracy uregulowanemu w polskim prawie, dedykowany jest szczególnym grupom zawodowym, dla których klasyczne rozliczanie godzin pracy jest niewykonalne lub nieuzasadnione ze względu na rodzaj obowiązków. Pozostaje pod pełną ochroną norm czasu pracy, gwarantując pracownikowi prawo do odpoczynku oraz właściwego rozliczenia zadań. Wprowadzanie tego systemu musi opierać się na porozumieniu stron i świadomej dokumentacji, a jego stosowanie rośnie równolegle z rozwojem elastycznych modeli pracy w nowoczesnych sektorach gospodarki [1][2][3][4][5][6].

Źródła:

• [1] https://inewi.pl/blog/nienormowany-czas-pracy-kiedy-ma-zastosowanie
• [2] https://www.sdworx.pl/pl-pl/blog/place/nienormowany-czas-pracy
• [3] https://firmove.pl/aktualnosci/biznes/kadry-i-place/czym-jest-nienormowany-czas-pracy
• [4] https://symfonia.pl/blog/kadry-i-place/poradnik-kadrowej/jak-dziala-nienormowany-czas-pracy/
• [5] https://kadromierz.pl/blog/nienormowany-czas-pracy-a-ewidencja-czasu-pracy/
• [6] https://poradnikprzedsiebiorcy.pl/-nienormowany-czas-pracy-kiedy-mozna-go-stosowac