Czy tarczyca może wywoływać objawy na tle nerwowym? Odpowiedź brzmi jednoznacznie: tak, zaburzenia pracy tarczycy bezpośrednio wpływają na funkcjonowanie układu nerwowego, prowadząc zarówno do objawów neurologicznych, jak i psychicznych [1][2][3][5].
Rola hormonów tarczycy w układzie nerwowym
Hormony tarczycy, czyli tyroksyna (T4) i trójjodotyronina (T3), są niezbędne dla prawidłowego działania mózgu i całego układu nerwowego [3]. Regulują tempo przemian metabolicznych, wpływają na przewodzenie impulsów nerwowych oraz syntezę i działanie neuroprzekaźników, takich jak noradrenalina, dopamina i serotonina [3]. Zmiany w stężeniu hormonów tarczycy natychmiast przekładają się na funkcje poznawcze, nastrój czy zdolność koncentracji [6].
Niedoczynność tarczycy i jej objawy neurologiczne
Niedoczynność tarczycy oznacza zbyt niską produkcję hormonów, co prowadzi do spowolnienia przewodnictwa nerwowego i zmniejszenia aktywności metabolicznej mózgu [1]. Objawia się to m.in. trudnościami w koncentracji, problemami z pamięcią oraz ogólnym spowolnieniem ruchowym [4][6]. Niedobór hormonów skutkuje także występowaniem neuropatii obwodowej, bólami głowy, osłabieniem odruchów ścięgnistych i zaburzeniami równowagi [1][4].
Mechanizmem leżącym u podłoża tych objawów jest redukcja poziomu neuroprzekaźników oraz spowolnienie przewodnictwa w nerwach obwodowych i centralnych [1][5]. W ciężkich przypadkach niedoczynności dołączają się symptomy typowe dla uszkodzenia nerwów, takie jak mrowienie, drętwienie czy utrata siły mięśniowej [1].
Nadczynność tarczycy – jak wpływa na układ nerwowy?
Nadczynność tarczycy (hipertyreoza) prowadzi do nadmiernej stymulacji układu nerwowego poprzez zwiększoną produkcję hormonów T3 i T4 [2][3]. Aktywacja układu współczulnego wywołuje drżenie rąk, pobudzenie, wzmożoną drażliwość, poczucie ciągłego napięcia oraz problemy z koncentracją [1][2][3]. Osoby z nadczynnością mogą doświadczać niepokoju, zaburzeń snu, lęku, stanów depresyjnych lub maniakalnych [2].
Nadmiar hormonów powoduje rozregulowanie neuroprzekaźników, prowadząc do ich nadmiernej aktywacji, a w niektórych przypadkach – także do wyczerpania układu nerwowego [3]. Efektem jest wzmożona niestabilność emocjonalna oraz różne zaburzenia psychiczne [7].
Choroba Hashimoto a objawy neurologiczne i psychiczne
Choroba Hashimoto to przewlekła choroba autoimmunologiczna, w której proces zapalny prowadzi do destrukcji komórek tarczycy i stopniowego rozwoju niedoczynności [4]. U osób z Hashimoto mogą pojawić się bóle głowy, osłabienie siły mięśniowej, pogorszenie odruchów i równowagi oraz zaburzenia pamięci [4]. Objawy te często idą w parze z pogorszeniem samopoczucia psychicznego, napadami lęku czy epizodami depresyjnymi [4][5].
Wpływ zaburzeń tarczycy na funkcje poznawcze i psychikę
Tarczyca może wywoływać objawy na tle nerwowym, które bywają mylone ze zwykłym stresem lub przemęczeniem [5][6]. Zaburzenia hormonalne skutkują trudnościami w koncentracji, obniżeniem zdolności zapamiętywania i uczenia się [4][6]. Niedoczynność tarczycy nierzadko prowadzi do depresji, apatii i zaburzeń snu, z kolei nadczynność – do drażliwości, niestabilności emocjonalnej oraz nadmiernego pobudzenia psychoruchowego [5][3].
Zaburzenia nastroju występują często. Przy nadczynności są to lęk, rozdrażnienie, pobudzenie i wahania emocjonalne. Przy niedoczynności – depresja, apatia i ogólny dyskomfort psychiczny [2][5].
Podobieństwo do chorób afektywnych
Objawy wywołane przez nieprawidłową pracę tarczycy mogą być niemal identyczne jak symptomy chorób afektywnych, takich jak depresja czy choroba dwubiegunowa [8]. Z tego względu pacjenci często są kierowani w pierwszej kolejności do psychologa zamiast do endokrynologa [8]. Rozpoznanie zaburzenia funkcji tarczycy wymaga uwzględnienia aspektów neurologicznych i psychicznych, a odpowiednie leczenie może znacznie poprawić funkcjonowanie pacjenta [8].
Objawy: od łagodnych do zaawansowanych
Objawy neurologiczne spowodowane zaburzeniami pracy tarczycy rozwijają się od łagodnych, jak przewlekłe zmęczenie czy niewielkie trudności z pamięcią, do zaawansowanych przypadków obejmujących neuropatie, znaczne osłabienie mięśni czy zaburzenia równowagi [1][4]. Symptomy te powinny zawsze skłaniać do diagnostyki endokrynologicznej, zwłaszcza jeśli występują jednocześnie z innymi objawami sugerującymi chorobę tarczycy [1].
Podsumowanie
Zaburzenia pracy tarczycy mogą wywoływać szerokie spektrum objawów na tle nerwowym, zarówno neurologicznych, jak i psychicznych [1][2][3][4][5][6][7][8]. Mechanizmy te dotyczą każdego stadium niedoczynności i nadczynności oraz przewlekłych chorób, takich jak Hashimoto. Prawidłowa ocena funkcji tarczycy stanowi klucz do skutecznego leczenia licznych problemów neurologicznych i psychicznych towarzyszących jej zaburzeniom.
Źródła:
- https://thyroset.pl/blog/wplyw-hormonow-tarczycy-na-uklad-nerwowy/
- https://serdecznecentrum.pl/choroby-tarczycy-a-objawy-psychiczne/
- https://www.medonet.pl/choroby-od-a-do-z/choroby-endokrynologiczne,nadczynnosc-tarczycy—objawy-psychiczne–o-ktorych-rzadko-sie-mowi,artykul,39607046.html
- https://telemedi.com/pl/poradnik/jakie-sa-objawy-neurologiczne-choroby-hashimoto/
- https://diag.pl/pacjent/artykuly/niedoczynnosc-tarczycy-objawy-psychiczne-jak-sobie-z-nimi-radzic/
- https://www.aptekarosa.pl/blog/article/640-czy-tarczyca-ma-wplyw-na-zachowanie-objawy-niedoczynnosci-i-jej-wplyw-na-nasze-codzienne-zycie.html
- https://podyplomie.pl/neurologia/20141,objawy-neurologiczne-w-najczestszych-chorobach-endokrynologicznych
- https://www.endokrynologia.net/poradnik-pacjenta/wpis/problemy-psychiczne-depresja-zmeczenie-choroby-tarczycy/
PsychoBlog.com.pl – portal, gdzie myśli spotykają się z sercem, a teoria z codzienną praktyką. Tworzymy przestrzeń dla wszystkich, którzy wierzą, że każda emocja ma swoją historię, a każda myśl zasługuje na zrozumienie.